قواعد رسمی بسکتبال فدراسیون جهانی بسکتبال (FIBA) مصوب ۲۰۲۶
قواعد رسمی بسکتبال فدراسیون جهانی بسکتبال، لازمالاجرا از ۱ اکتبر ۲۰۲۶.
| لازمالاجرا | ۱ اکتبر ۲۰۲۶ (۹ مهر ۱۴۰۵) — مصوب هیئت مرکزی FIBA |
| ساختار | ۱۰۸ صفحه — بخش «قواعد بازی» از انتشار دوبخشی قواعد رسمی |
| وضعیت | نسخهٔ جاری |
قواعد رسمی بسکتبال چیست؟
قواعد رسمی بسکتبال (OBR) را هیئت مرکزی FIBA تصویب میکند و در دو سند جداگانه منتشر میشود: قواعد بازی و تجهیزات بسکتبال. ویرایش تازه بهطور معمول از ۱ اکتبر هر سال لازمالاجرا میشود. پیش از تصویب، گروه مشورتی قواعد (RAG) — متشکل از کارشناسان بسکتبال و داوری — همهٔ پیشنهادها را بررسی و به کمیسیون فنی ارائه میکند.
مهمترین تغییرات این ویرایش
- بازسازی نظام خطاهامهمترین تغییر ساختاری: خطای ناجوانمردانه جای خود را به دو ردهٔ تازه داده است — مادهٔ ۳۷ خطای مخل (Disruptive Foul) و مادهٔ ۳۸ خطای فاحش (Flagrant Foul). مادهٔ ۳۹ همچنان خطای اخراج است. یعنی میان خطای شخصی و اخراج، اکنون دو پله وجود دارد نه یکی.
- تعریف خطای مخلخطای مخل، برخورد غیرقانونیای است که به سطح خطای فاحش نمیرسد ولی روند بازی را مختل میکند و حریف را در موضع نامساعد قرار میدهد: برخورد غیرضروری مدافعی که تلاش مشروعی برای بازی با توپ ندارد و میخواهد پیشروی تیم حمله در ضدحمله را متوقف کند، یا ساعت بازی و ساعت شات را در پایان کوارتر یا وقت اضافه متوقف کند، یا برخورد از پشت یا از پهلو با بازیکنی که به سمت سبد حریف پیش میرود و مدافعی میان او و سبد نیست.
- دو ردهٔ خطای فنیمادهٔ ۳۶ خطاهای فنی را به ردهٔ ۱ و ردهٔ ۲ تقسیم کرده است. تنها خطای فنی ردهٔ ۱ به اخراج از بازی میانجامد؛ ردهٔ ۲ در شمارش اخراج به حساب نمیآید. ردهٔ ۱ رفتارهایی مانند برخورد بیاحترامانه با داوران و مقامات، استفاده از الفاظ یا حرکات تحریکآمیز نسبت به تماشاگران، و تحریک و تمسخر حریف را در بر میگیرد.
- بازتعریف «در حال شوت»مادهٔ ۱۵ بهطور دقیقتر تعریف کرده است که عمل شوت کجا آغاز و کجا پایان مییابد، و برای شوت جهشی، حرکت به سمت سبد و سایر شوتهای در حرکت تعاریف جداگانه گذاشته است. دلیل اعلامشده صریح است: بازیکنان بهطور فزایندهای وضعیت را دستکاری میکنند تا خطای شوت بگیرند. همچنین شوت از زمین خودی نادیده گرفته میشود، مگر در پایان کوارتر یا وقت اضافه یا در پایان ساعت شات.
- دریبل دوبارهمادهٔ ۲۴ روشن کرده است بازیکن پس از پایان دریبل نخست، تنها در صورتی میتواند دوباره دریبل کند که کنترل توپ زنده را از دست داده باشد — با شوت، با برخورد حریف به توپ، یا وقتی توپ در پاس یا خطای دریافت به بازیکن دیگری بخورد.
- رنگ خطوط زمینمادهٔ ۲.۵: رنگ خطوط مرزی و علائم زمین میتواند متفاوت باشد تا برندسازی رویداد ممکن شود — مشروط بر آنکه همهٔ خطوط مرزی همرنگ باشند و هر جفت علامت در دو نیمهٔ زمین با هم بخوانند. خط و دایرهٔ وسط میتوانند رنگ دیگری داشته باشند.
- پوشاکمادهٔ ۴.۳: الزام دیده شدن جوراب برداشته شد. پیراهن آستینبلند مجاز نیست، آستینها باید بالای آرنج تمام شوند، پیراهن باید داخل شورت باشد و شورت باید بالای زانو تمام شود؛ جوراب همهٔ اعضای تیم باید همرنگ غالب باشد.
- کمیسر و نمایندهٔ فنیمادهٔ ۱.۱: هرجا در کتاب قواعد «کمیسر» آمده، شامل نمایندهٔ فنی نیز میشود.
این سند برای چه کسانی اهمیت دارد؟
در هر اعتراض به تصمیم داور، متن قواعد نقطهٔ آغاز است. بازسازی نظام خطاها اثر عملی مستقیم دارد: رفتاری که پیشتر «ناجوانمردانه» شمرده میشد اکنون باید در یکی از دو ردهٔ مخل یا فاحش جای بگیرد، و تفکیک ردهٔ ۱ و ۲ خطای فنی تعیین میکند بازیکن از بازی اخراج میشود یا نه. تفاسیر رسمی (OBRI) که شیوهٔ اعمال این قواعد را نشان میدهد، جداگانه منتشر میشود.