عمومی·مقررات بینالمللی·سازمان ملل
کنوانسیون جهانی مبارزه با آپارتاید در ورزش سازمان ملل مصوب 1985
کنوانسیون بینالمللی مبارزه با آپارتاید در ورزش، مصوب مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۱۰ دسامبر ۱۹۸۵ — نخستین سند الزامآور بینالمللی که تبعیض نژادی در ورزش را موضوع تعهد دولتها قرار داد.
| تصویب | ۱۰ دسامبر ۱۹۸۵ (۱۹ آذر ۱۳۶۴) — مجمع عمومی سازمان ملل متحد |
| ثبت | ۳ آوریل ۱۹۸۸ — شماره ۲۵۸۲۲ مجموعه معاهدات ملل متحد |
| متون معتبر | عربی، چینی، انگلیسی، فرانسه، روسی و اسپانیایی |
| نوع سند | معاهده چندجانبه — الزامآور برای دولتهای عضو |
این کنوانسیون چه چیزی را مقرر میکند؟
این معاهده در بستر تاریخی نظام آپارتاید آفریقای جنوبی نوشته شد و دولتهای عضو را متعهد میکند از هرگونه همکاری ورزشی با کشوری که آپارتاید را اعمال میکند خودداری کنند. تعهدات آن صرفاً اعلامی نیست: شامل جلوگیری از اعزام تیم و ورزشکار، خودداری از میزبانی، و اعمال محدودیت بر پشتیبانی مالی و رسانهای از چنین تماسهایی است.
چرا سندی از ۱۹۸۵ هنوز خوانده میشود؟
اهمیت امروزین این کنوانسیون در نظامی است که بنیان گذاشت، نه در وضعیتی که به آن پاسخ میداد. این سند نخستین بار در سطح معاهده تثبیت کرد که ورزش قلمرویی خارج از تعهدات حقوق بشری دولتها نیست و تبعیض در ورزش میتواند موضوع مسئولیت بینالمللی باشد.
همین منطق است که بعدها در اسناد جنبش المپیک تکرار شد: منع تبعیض در منشور المپیک، و امکان تعلیق کمیته ملی یا فدراسیونی که این اصل را نقض کند. در پروندههای امروزی مربوط به منع مشارکت ورزشکار بر پایه ملیت یا نژاد، این کنوانسیون بهعنوان پیشینه هنجاری قابل استناد است.
این سند برای چه کسانی اهمیت دارد؟
برای پژوهشگر حقوق ورزشی و وکیلی که در پروندههای مربوط به تبعیض در ورزش کار میکند، این کنوانسیون نقطه آغاز تاریخی است. متن آن همچنین نشان میدهد چگونه تعهد دولت در برابر یک نهاد ورزشی بینالمللی شکل میگیرد — سازوکاری که در اسناد متأخرتر، از جمله کنوانسیون مبارزه با دوپینگ، تکرار شده است.